Lata poprzedzające menopauzę – przygotuj się na zmiany

Poznaj sekret premenopauzy i przygotuj się na zmiany, ciesząc się urokami swojej kobiecości.

Lata poprzedzające menopauzę – przygotuj się na zmiany

W naturze nie ma nic identycznego – każdy ptak śpiewa innym głosem, inaczej wygląda i pachnie każda sosna, w innym tonie brzęczy każdy owad. Podobnie jest w świecie ludzkiego gatunku – każda z nas jest inna, ma niepowtarzalną twarz i ciało. Nie istnieją więc identyczne piersi, talia, skóra. W holistycznym podejściu do zdrowia kobietę traktuje się jako zintegrowany byt, jako całość, a nie jako zbiór organów, którymi należy zajmować się osobno, bazując na ograniczonej do jednej dziedziny, wyspecjalizowanej wiedzy. Kiedy trzeba zatem określić, w jaki sposób powinnyśmy dbać o zdrowie, kiedy należy wybrać indywidualny program hormonalnej terapii zastępczej, winny być brane pod uwagę: nasz typ psychofizyczny, środowisko, nasze związki z innymi ludźmi, zawód, zainteresowania, dieta, a nawet pogoda i pora roku.

Lata poprzedzające menopauzę (okres premenopauzy) to czas największych wahań i zmian w życiu kobiety. To, co się dzieje w tym okresie, często wydaje się nam niezrozumiałe i bardziej zagmatwane niż kiedykolwiek wcześniej. Hasło „menopauza” jest lansowane przez firmy farmaceutyczne, lekarzy i media jako określające ten etap w życiu, kiedy – ich zdaniem – kobieta koniecznie potrzebuje HTZ (Hormonalnej Terapii Zastępczej), musi przyjmować rozmaite suplementy i poddać się wielu badaniom. Przez tę medialną presję słowo „menopauza” kojarzy nam się z początkiem starości, emeryturą, końcem miesiączki i okresem, kiedy z pewnością będziemy potrzebować pomocy.

Jak jednak wynika z moich obserwacji i doświadczeń, z powodu przemian kobiety najbardziej cierpią nie w okresie menopauzy, lecz w latach poprzedzających ten okres, czasem nawet 8–10 lat przed ostatnią miesiączką.

W tym czasie zdarza się najwięcej zaburzeń miesiączkowania, często też – podczas rutynowych badań ginekologicznych – kobiety dowiadują się, że mają mięśniaki macicy lub zmiany w piersi. W tym okresie wiele kobiet skarży się na spadek energii, zmienność nastroju, brak libido, problemy z sercem. Lista zgłaszanych dolegliwości jest naprawdę  długa. Liczne badania ujawniły zadziwiająco dużą liczbę kobiet wchodzących w okres premenopauzy jeszcze przed przekroczeniem 40. roku życia. Większość z nich nie ma jednak pojęcia, że właśnie nastaje w ich życiu etap nazywany premenopauzą. Jest to bowiem najtrudniejsza faza – z jednej strony kobiety odczuwają dużo więcej symptomów, z drugiej jednak – odczucia związane z wahaniami hormonalnymi są bardzo ulotne.

Pierwsze sygnały

Premenopauzę można podzielić na dwie fazy: wczesną i późną. W okresie wczesnej premenopauzy cykl miesiączkowy zaczyna się skracać (miesiączki są skąpe lub bardzo obfite), zdarzają się plamienia przedmiesiączkowe, nasilają się napięcia przedmiesiączkowe, odczuwalne są bóle i napięcie w piersiach. Pamiętaj, że te wszystkie objawy wynikają z wahań hormonalnych, które w tym okresie są normalnym zjawiskiem.

Podczas premenopauzy u prawie każdej kobiety krwawienie jest nietypowe, nieco inne niż dotychczas. Dzieje się tak z powodu zaniku owulacji. W miesiącach, kiedy owulacja nie występuje, brakuje progesteronu – hormonu odpowiedzialnego za złuszczanie endometrium (błony śluzowej w jamie macicy), wyściółki macicy. Śluzówka w jamie macicy powiększa się (pod wpływem estrogenów wydzielanych w pierwszej fazie cyklu), lecz – z powodu braku progesteronu – może nie zostać wydalona w całości aż do następnego cyklu. To dlatego kobiety w tym okresie zgłaszają dolegliwości związane z niskim poziomem progesteronu, czyli krótkie cykle, plamienia, bardzo obfite bądź bardzo skąpe miesiączki.

By powstrzymać objawy premenopauzy, podczas której organizm nadal produkuje estrogen (często w nadmiarze), należy w drugiej fazie cyklu przyjmować – dla zrównoważenia tego nadmiaru – naturalny progesteron (luteina 50, naturalny progesteron w kremie). W tym okresie często lekarze przepisują doustne tabletki antykoncepcyjne, żeby stłumić produkcję estrogenów. Takie postępowanie niesie w sobie ryzyko pogłębienia opisanego zjawiska – po dłuższym okresie stosowanie tabletek antykoncepcyjnych może bowiem przyczynić się do rozwoju torbieli w piersi lub mięśniaków w macicy, zwłaszcza w przypadkach, kiedy w rodzinie występowały te schorzenia.

Tuż przed menopauzą

Około 50. roku życia, czasem nieco wcześniej lub później, poziom estrogenu zaczyna spadać – jajniki zaczynają hamować produkcję tego hormonu, chociaż tkanka tłuszczowa (u kobiet otyłych produkcja estrogenu jest wyższa) oraz nadnercza nadal go produkują. Ponieważ zdecydowana większość estrogenu produkowana jest właśnie przez jajniki, ustanie pracy tych narządów skutkuje zmniejszeniem poziomu estrogenu we krwi – wtedy kobieta przestaje miesiączkować. Różnice w obrazie miesiączki są w tym okresie bardzo duże – w jednym miesiącu miesiączka może wiązać się z wystąpieniem uciążliwych dolegliwości, a już w następnym może ona przebiegać bez żadnych przykrych objawów. Nagle może dojść do rozwinięcia się cyst w piersiach lub funkcjonalnych cyst jajników; w ciągu kilku miesięcy wszystko jednak wraca do normy. To reakcja na „rozkołysane” hormony, rodzaj „szalonej odpowiedzi” na rozpaczliwe sygnały wysyłane z podwzgórza do przysadki. Podwzgórze to cześć mózgu, w której zostają zakodowane wszystkie nasze dotychczasowe emocje; w okresie premenopauzalnym wydostają się one  z głębi naszej świadomości i zaczynają wysyłać sygnały do przysadki, która z kolei przekazuje je jajnikom. Tego rodzaju zakłócenia zasadniczych funkcji organizmu mają wpływ na apetyt, zainteresowania seksualne i całokształt samopoczucia. Zakłócona zostaje równowaga całego ciała, które zaczyna domagać się zwrócenia uwagi na te aspekty naszego życia, które nie pozwalają nam żyć w harmonii i w zgodzie z najgłębszymi potrzebami naszej duszy.

Okres pokwitania, kiedy nasze ciało podlega ogromnej metamorfozie, zarówno pod względem kształtu, jak i jego funkcjonowania, uważany jest za czas zmian pozytywnych, za wejście w kobiecość i okres płodności. W czasie pokwitania organizm przyzwyczajał się do znacznych wahań poziomów hormonów płciowych i cykli hormonalnych, a także do towarzyszących im objawów zewnętrznych: wzrostu włosów łonowych, piersi i popędu seksualnego.

Czas pomiędzy około 20. a 35. rokiem życia to wspaniały okres, pełen energii, jasności umysłu, ekscytacji, przywilejów i wyzwań wynikających z wkroczenia w dorosłość oraz budowania dorosłego życia. Czasami jednak już w okresie od 35. do 45. roku życia ten silny i pełen energii etap zaczyna się zmieniać – coraz łatwiej ulegamy wpływowi czynników zewnętrznych i zrutynizowanemu stylowi życia. Zauważamy, że znowu wiele rzeczy ulega zmianie – stajemy się nieco bardziej chwiejne w nastrojach niż dawniej, szybciej się męczymy. Choć dieta i aktywność fizyczna są takie same jak wcześniej, zaczynamy trochę przybierać na wadze i bez względu na to, co robimy, nie możemy na stałe zrzucić zbędnych kilogramów.

dr n. med. Preeti Agrawal